Met een break-evenanalyse zie je vanaf welk punt je opbrengsten je totale kosten volledig dekken. Je maakt dan geen verlies meer, maar nog geen winst. Dat ene omslagpunt geeft meteen richting bij prijszetting, productlanceringen, budgetten en groeiplannen.
Voor ondernemers en finance teams is dat waardevol omdat je sneller ziet hoeveel stuks, uren of omzet nodig zijn om quitte te draaien. Dat helpt ook bij het bedrijfsbudget opstellen. De uitkomst heet het break-evenpunt, vaak afgekort als BEP.
Wat laat het break-evenpunt precies zien?
Het break-evenpunt is het moment waarop de totale opbrengst gelijk is aan de totale kosten. Onder dat punt draai je verlies, op dat punt draai je precies quitte en boven dat punt begin je winst te maken. Een break-evenanalyse helpt dus niet alleen om terug te kijken, maar vooral om vooruit te beslissen.
Dat maakt de analyse praktisch voor vragen zoals: is deze verkoopprijs haalbaar, hoeveel afzet hebben we nodig, en wat gebeurt er als kosten stijgen? Bij investeringen of uitbreidingen helpt ze ook als je de businesscase wilt berekenen. Ook bij diensten werkt dezelfde logica. Dan reken je niet met stuks, maar bijvoorbeeld met factureerbare uren, projecten of abonnementen.
Welke cijfers heb je nodig voor de berekening?
Vaste kosten
Vaste kosten, ook wel constante kosten, veranderen niet direct mee met je afzet. Denk aan huur, salarissen, softwarelicenties, verzekeringen en afschrijvingen. Of je nu weinig of veel verkoopt, deze kosten blijven in grote lijnen hetzelfde binnen een bepaalde periode.
Variabele kosten
Variabele kosten bewegen wel mee met het verkoopvolume. Voorbeelden zijn grondstoffen, verpakkingen, transport per bestelling, productiekosten per stuk of freelancekosten per extra opdracht. Hoe hoger je afzet, hoe hoger deze kosten meestal worden.
Het verschil tussen je verkoopprijs per eenheid en je variabele kosten per eenheid heet de dekkingsbijdrage. Die dekkingsbijdrage gebruik je om eerst je vaste kosten terug te verdienen. Daarna ontstaat winst.
De formule voor een break-evenanalyse
Aannames van de eenvoudige break-evenanalyse
De eenvoudige break-evenanalyse gaat uit van een constante verkoopprijs per eenheid, constante variabele kosten per eenheid, vaste kosten die binnen de relevante capaciteit gelijk blijven en, bij productie, verkoop van de geproduceerde eenheden.
De basis is eenvoudig. Je vergelijkt totale opbrengst met totale kosten:
Totale opbrengst = verkoopprijs × afzet
Totale kosten = vaste kosten + variabele kosten per eenheid × afzet
Op het break-evenpunt geldt dus: totale opbrengst = totale kosten.
Break-evenafzet berekenen
De meest gebruikte formule is voor één product of dienst binnen de relevante capaciteit, wanneer verkoopprijs per eenheid en variabele kosten per eenheid constant blijven en geproduceerde eenheden ook worden verkocht:
Break-evenafzet = vaste kosten / (verkoopprijs per stuk - variabele kosten per stuk)
De noemer is de dekkingsbijdrage per stuk. Bij positieve vaste kosten kun je geen positief break-evenvolume bereiken als die nul of negatief is.
Break-evenomzet berekenen
Wil je weten welke omzet nodig is om quitte te draaien, dan geldt bij één product of één constante verkoopprijs:
Break-evenomzet = break-evenafzet × verkoopprijs per stuk
Bij omzetberekening in het algemeen geldt: break-evenomzet = vaste kosten / dekkingsbijdragepercentage. Bij meerdere producten hangt de uitkomst ook af van de verkoopmix en de gewogen dekkingsbijdrage.
Break-evenprijs berekenen
Heb je een vooraf bepaalde en haalbare afzet binnen de relevante capaciteit en blijven de variabele kosten per stuk constant, dan kun je berekenen welke prijs minimaal nodig is:
Break-evenprijs = (vaste kosten / verwachte afzet) + variabele kosten per stuk
Dat is vooral nuttig als je capaciteit begrensd is, bijvoorbeeld door productie, teamgrootte of beschikbare uren.
Voorbeeld: zo bereken je de BEP stap voor stap
Stel: een bedrijf verkoopt een product voor €80 per stuk. De variabele kosten zijn €30 per stuk en de vaste kosten bedragen €25.000 per jaar.
Gegeven:
- Verkoopprijs per stuk: €80
- Variabele kosten per stuk: €30
- Vaste kosten: €25.000
De dekkingsbijdrage per stuk is dan €50. Je berekent de break-evenafzet als volgt: €25.000 / €50 = 500 stuks. Vanaf 500 verkochte stuks zijn de vaste kosten volledig gedekt.
De break-evenomzet is 500 × €80 = €40.000. Dat betekent dat je vanaf €40.000 omzet quitte draait. Voor inzicht in wanneer geld effectief binnenkomt en buitengaat, blijft een cashflow forecast wel aanvullend. Verkoop je 450 stuks, dan draai je nog verlies. Verkoop je 550 stuks, dan is de operationele winst vóór belastingen onder dezelfde aannames €2.500.
Wil je bij een maximale capaciteit van 400 stuks toch quitte spelen, dan moet je break-evenprijs omhoog naar (€25.000 / 400) + €30 = €92,50 per stuk. Zo zie je meteen welke knop je kunt draaien: prijs, kosten of volume.
Hoe stuur je je break-evenpunt in de praktijk?
Een break-evenanalyse is vooral sterk omdat je er concrete beslissingen aan kunt koppelen. Je break-evenpunt verbetert meestal via een combinatie van prijs, kosten en volume.
- Een hogere verkoopprijs verhoogt de dekkingsbijdrage per stuk, mits de variabele kosten per stuk gelijk blijven; beoordeel daarnaast het mogelijke effect op de afzet.
- Lagere variabele kosten verbeteren je marge op elke extra verkoop.
- Lagere vaste kosten verlagen de drempel om quitte te draaien.
- Een realistischer verkoopplan voorkomt dat je op onhaalbare volumes stuurt.
- Bij meerdere producten zijn vooral je verkoopmix en gewogen dekkingsbijdrage van belang, niet alleen je totale omzet.
Daarom raakt een goede analyse vaak meerdere teams tegelijk: sales, operations, procurement en finance. Wie de uitkomsten structureel wil opvolgen, wil vaak ook de managementrapportage verbeteren. Het model is simpel, maar de beslissingen erachter zijn strategisch.
Break-evenanalyse in Excel
Zo zet je een eenvoudige template op
Een praktische break-evenanalyse in Excel hoeft niet complex te zijn. Zet in één tabblad minimaal deze velden: vaste kosten, verkoopprijs per stuk, variabele kosten per stuk, verwachte afzet, break-evenafzet en break-evenomzet. Werk daarnaast idealiter met drie scenario's binnen je scenarioanalyse: voorzichtig, realistisch en ambitieus.
Handige formules
- Break-evenafzet: =B2/(B3-B4)
- Break-evenomzet: =B5*B3
- Break-evenprijs bij geplande afzet: =(B2/B6)+B4
Zo'n Excel template is vooral nuttig als je snel wilt testen wat het effect is van prijswijzigingen, inkoopkosten of een andere verkoopprognose. Zorg er wel voor dat je aannames actueel blijven, anders oogt het model nauwkeurig terwijl de uitkomst dat niet is.
Veelgemaakte fouten bij een break-evenanalyse
- Vaste en variabele kosten door elkaar halen.
- Omzet en verkoopprijzen inclusief btw gebruiken in plaats van exclusief btw.
- Capaciteitsgrenzen negeren, zoals productie, voorraad of teamuren.
- Uitgaan van 100% verkoop van alles wat je produceert.
- Bij meerdere producten één simpele formule gebruiken zonder rekening te houden met de verkoopmix.
Een break-evenanalyse is dus geen losse rekensom, maar een stuurinstrument. Hoe beter je kostenstructuur en aannames, hoe sterker de beslissingen die eruit volgen.
Veelgestelde vragen
Wat is de formule voor break-even?
Voor één product of dienst binnen de relevante capaciteit, bij constante verkoopprijs en variabele kosten per eenheid, is de standaardformule: break-evenafzet = vaste kosten / (verkoopprijs per stuk - variabele kosten per stuk). De term tussen haakjes is de dekkingsbijdrage per stuk.
Wat houdt break-even in?
Break-even betekent dat je totale opbrengsten precies gelijk zijn aan je totale kosten. Je maakt dan geen verlies, maar ook nog geen winst.
Hoe bereken je de break-evenafzet?
Bij één product of dienst binnen de relevante capaciteit neem je je vaste kosten en deel je die door de dekkingsbijdrage per stuk. Voorbeeld: €25.000 vaste kosten gedeeld door €50 dekkingsbijdrage geeft een break-evenafzet van 500 stuks.
Wat is het verschil tussen break-evenafzet en break-evenomzet?
Break-evenafzet is het aantal stuks of uren dat je moet verkopen. Break-evenomzet is de geldwaarde die daarbij hoort. Bij één product of één constante verkoopprijs bereken je die omzet door de break-evenafzet te vermenigvuldigen met de verkoopprijs.
Kun je een break-evenanalyse ook voor diensten gebruiken?
Ja. In plaats van stuks gebruik je dan bijvoorbeeld factureerbare uren, projecten of abonnementen. De logica blijft hetzelfde: opbrengsten moeten gelijk worden aan vaste en variabele kosten.
Werk je met meerdere productlijnen, verschillende prijsniveaus of snel veranderende kosten, dan wordt een break-evenanalyse al snel complexer dan een eenvoudige formule. Net daar brengen ervaren finance leaders helderheid. Apex League verbindt groeibedrijven met bewezen professionals in Financial Planning & Analysis (FP&A) die cijfers vertalen naar scherpe beslissingen, structuur en duurzame groei.
